Ο Marc de Turck είναι ένας διεθνής σύμβουλος επιχειρήσεων, εκπαιδευτής και συνεργάτης της Business Coaching Lab. Έχει εργαστεί για την Ευρωπαϊκή Ένωση, σε συμβουλευτικά προγράμματα χρηματοδοτούμενα από την Ε.Ε. στο Βέλγιο, την Βουλγαρία, και άλλες χώρες. Ο ίδιος έχει συμβουλεύσει πάνω από 450 κορυφαίες εταιρείες στην Ευρώπη και έχει εκπαιδεύσει περισσότερους από 12.000 κυβερνητικούς αξιωματούχους και ηγέτες επιχειρήσεων.
Προπονώντας διευθυντικά στελέχη: Ένα λειτουργικό μοντέλο στο οποίο τόσο ο προπονητής όσο και ο διευθυντής ευθυγραμμίζονται σε κοινή πορεία για να πετύχουν το στόχο τους.
Στη σημερινή εποχή, η σημασία της εκπαίδευσης διευθυντικών στελεχών δεν μπορεί να αγνοηθεί. Οι προπονητές διευθυντικών στελεχών είναι πλέον τόσο απαραίτητοι όσο οι κορυφαίοι προπονητές διεθνών αθλητικών ομάδων. Στην αγορά, πολλές εταιρείες παρέχουν υπηρεσίες συμβουλευτικής καθοδήγησης με εφαρμόσιμη μεθοδολογία αλλά μεγάλο ρόλο παίζει, κυρίως, η προσωπικότητα του προπονητή. Το μοντέλο το οποίο περιγράφεται παρακάτω αφορά όλους εκείνους που επιθυμούν να εκπαιδεύσουν διευθυντικά στελέχη αποτελεσματικά και με επιτυχία. Αναφέρει την πειθώ ως το πιο σημαντικό στοιχείο. Αυτή διαβιβάζεται μέσω του σωστού συναισθήματος και ορισμένων εξειδικευμένων τεχνικών οι οποίες χρησιμοποιούνται για να δοθεί ένα μετρήσιμο τελικό αποτέλεσμα.
- Καθορίστε ένα σαφή στόχο και σκοπό για να επιτευχθεί ο στόχος του διευθυντή. Τι θέλει ο διευθυντής να επιτύχει μακροπρόθεσμα και ποια είναι τα βασικότερα κίνητρα των στόχων του; Αυτές οι ερωτήσεις φαίνονται απλές με την πρώτη ματιά αλλά σύμφωνα με τις παρατηρήσεις μου, η εκπαίδευση αποτυγχάνει σε αυτό ακριβώς το σημείο. Μία σαφής συμφωνία για το σκοπό των στόχων δίνει ενέργεια τόσο στο διευθυντή όσο και στον προπονητή. Είναι σαν αυτόματος μηχανισμός παροχής κινήτρων και δημιουργίας ενέργειας. Ο προπονητής θα το δει να ξεδιπλώνεται φυσικά μπροστά στα μάτια του. Ας δούμε ένα παράδειγμα συνεδρίας συμβουλευτικής καθοδήγησης με ένα διευθυντή. Όταν ο διευθυντής ρωτήθηκε για το στόχο του, ανέφερε: «Θέλουμε να γίνουμε η μεγαλύτερη κατασκευάστρια εταιρεία στην αγορά σε πέντε χρόνια». Τέλεια… Είναι λογικό να πρέπει να δοθούν διευκρινήσεις ως προς ποια αγορά απευθυνόμαστε, σε ποιο προϊόν ακριβώς, το χρονικό όριο του αποτελέσματος κ.λπ. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, τόσο ο προπονητής όσο και ο διευθυντής έχουν μια ξεκάθαρη εικόνα του στόχου που θέλουν να επιτύχουν. Με αυτή τη μέθοδο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ακόμη και φωτογραφική μηχανή ή βιντεοκάμερα για να «φωτογραφηθούν» οι στόχοι προς επίτευξη έτσι ώστε η διαδικασία να γίνει πιο αληθοφανής.
- Εστιάστε στο προσωπικό κίνητρο, στον προσωπικό σκοπό του διευθυντή. Γιατί ο διευθυντής προσωπικά επιθυμεί αυτό; Κάποιες από τις απαντήσεις που μπορεί να προκύψουν έχουν ως εξής: «επειδή ο διευθυντής μου επιθυμεί αυτό ή επειδή πρέπει να το αποκτήσουμε ή επειδή επιθυμώ να είμαι αρεστός στους συναδέλφους μου». Τότε ο προπονητής αναζητά ένα προσωπικό κίνητρο του διευθυντή το οποίο να αποτελεί κάτι θετικό για τα περισσότερα μέλη τα οποία εμπλέκονται. Η διαδικασία αυτή μπορεί να διαρκέσει αρκετό χρόνο. Το τελικό αποτέλεσμα είναι ότι ο διευθυντής αισθάνεται την ενέργεια να επιστρέφει. Για παράδειγμα, ο διευθυντής λέει: «Πάντα αγαπούσα τα κτίριά μας και πραγματικά θέλω όλη η αγορά να δει αυτά τα κτίρια». Τότε ο προπονητής θα δει ότι ο διευθυντής τώρα γνωρίζει το γιατί και είναι έτοιμος να δεχθεί την επιτυχία.
- Εξετάστε τη δική σας πρόθεση και συμφωνήστε με το διευθυντή. Από τη στιγμή που οι στόχοι κι οι σκοποί του διευθυντή είναι γνωστοί, είναι η σειρά του προπονητή να εξετάσει εάν και ο ίδιος συμφωνεί πραγματικά με τους στόχους και τους σκοπούς του διευθυντή και αν νοιάζεται αρκετά για το διευθυντή ώστε να τον βοηθήσει ουσιαστικά. Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να τονίσω την σημασία αυτού του βήματος. Στη διάρκεια της καριέρας μου, όταν δεν επιθυμούσα πραγματικά το στόχο του διευθυντή, αρνιόμουν να συνεχίζω να προπονώ. Εν αντιθέσει, όταν ειλικρινώς επιθυμούσα να βοηθήσω, ήταν εύκολο για μένα και η προσπάθειά μου είχε επιτυχία. Είναι σημαντικό, ο προπονητής να έχει στενή σχέση με το διευθυντή, κατά κάποιο τρόπο, να τον αγαπά σαν δικό του παιδί. Ο κοινός στόχος προπονητή και διευθυντή είναι ο καθοριστικός παράγοντας της επιτυχίας στην εκπαίδευση κάθε διευθυντή.
- Συμφωνήστε από κοινού για το ιδανικό αποτέλεσμα. Το να αναλύεται λεπτομερώς ο στόχος είναι κάτι που συνήθως αγνοεί κανείς κατά τη διάρκεια της προπόνησης. Ας δούμε ένα παράδειγμα μιας εταιρείας όπου τρεις διευθυντές έχουν τον ίδιο στόχο αλλά όλοι κρίνουν τις λεπτομέρειες διαφορετικά. Το τηλέφωνο χτυπά. Ένας διευθύνων σύμβουλος μιας μεγάλης εταιρείας έρχεται αντιμέτωπος με τη σύγκρουση κορυφαίων στελεχών της, του διευθυντή marketing, του οικονομικού διευθυντή και του υπευθύνου αποθήκης. Και οι τρεις διαφωνούν ως προς τη σωστή ποσότητα αποθεμάτων σε κατάσταση κρίσης. Αναλύοντας τη διαφωνία βλέπουμε ότι ο διευθυντής marketing θέλει όσο το δυνατό περισσότερο απόθεμα για την αντιμετώπιση της κρίσης έτσι ώστε να μπορεί να ελιχθεί γρήγορα στην αγορά. Ωστόσο, ο οικονομικός διευθυντής θέλει μηδενικό απόθεμα επειδή κάθε προϊόν σε περίοδο κρίσης αποτελεί απώλεια χρήματος. Ο υπεύθυνος αποθήκης θέλει τυποποιημένα κουτιά με τυποποιημένες ετικέτες έτσι ώστε να φορτώνονται και να ξεφορτώνονται γρήγορα τα προϊόντα. Τρεις άνθρωποι ενθουσιώδεις κι έξυπνοι οι οποίοι εργάζονται στην ίδια εταιρεία κι έχουν τον ίδιο στόχο.…τρεις διαφορετικοί τρόποι για το χειρισμό του αποθέματος. Ο λόγος της διαφωνίας δεν είναι οι διαφορετικές προθέσεις ή ότι είναι ηλίθιοι. Η αιτία έγκειται στο ότι δεν έχουν το ίδιο όραμα για τη σωστή λειτουργία της επιχείρησης. Λαμβάνοντας υπ’όψιν ότι σε κάθε οργανισμό υπάρχουν πολλαπλές λειτουργίες, η δυνατότητα διαφορετικών απόψεων μπορεί – τις περισσότερες φορές- να επιφέρει χάος και να αποτελέσει τον βασικότερο ανασταλτικό παράγοντα στη σωστή διαχείριση του οργανισμού.
- Συμφωνήστε από κοινού για τον τρόπο αξιολόγησης της ισχύουσας κατάστασης. Μόλις η ιδανική κατάσταση καθοριστεί και συμφωνηθεί, θα πρέπει ο προπονητής και ο διευθυντής να αξιολογήσουν την ισχύουσα κατάσταση με βάση τα αποτελέσματα. Έτσι, μπορούν να διαχωρίζουν τα θετικά σημεία (pluspoints) από τα αρνητικά (outpoints) και συνεπώς, να γνωρίζουν πώς να τη χειρίζονται κάθε φορά. Αυτός ο έλεγχος θα πρέπει να γίνεται σε μορφή γραφικού. Μια πραγματική κατάσταση είτε βελτιώνεται ως προς το ιδανικό αποτέλεσμα είτε επιδεινώνεται. Τα πράγματα δεν μένουν τα ίδια. Βρίσκονται σε συνεχή κίνηση. Θα ήθελα, επίσης, να τονίσω ότι ο προπονητής θα πρέπει να είναι ικανός να προπονεί με λειτουργικό και θετικό τρόπο κι όχι απόλυτο (πιστεύοντας ότι οι άνθρωποι λειτουργούν καλύτερα με τιμωρία ή μέσω κακουχιών) ή ιδιαίτερα συναισθηματικό (δουλεύοντας μόνο με συναισθήματα, φήμες, προσωπικές σχέσεις κάθε είδους) αλλά και ούτε με διεφθαρμένο τρόπο (δουλεύοντας με ‘μίζες’). Ένας καλός προπονητής δουλεύει πάνω σε δύο στοιχεία: πρώτον, με τη βελτίωση του διευθυντή ως προς την ιδανική κατάσταση και δεύτερον με τη θετική πρόθεση του διευθυντή. Ο ιδανικός προπονητής είναι όπως η στοργική μητέρα, όσο το παιδί βελτιώνεται, εκείνη βρίσκει τα θετικά στοιχεία, αναγνωρίζει την προσπάθεια του παιδιού και το επιβραβεύει. Όταν το παιδί κάνει κάτι μεμπτό, εκείνη αναζητά τη θετική πρόθεση πίσω από το αρνητικό αποτέλεσμα. Οι άνθρωποι είναι κατά βάση καλοί και γι’ αυτό το λόγο θα πρέπει να βλέπουμε τη θετική πρόθεση σε κάθε κατάσταση και να δουλεύουμε με διάθεση να τους βοηθούμε να βελτιώνουν τον εαυτό τους. Οι λέξεις «τιμωρία» και «συμπονετική συμπεριφορά» δεν θα πρέπει να υπάρχουν στο λεξιλόγιο του προπονητή σε αντίθεση με τη «συμπαράσταση» και τη «θετική πρόθεση» που θα πρέπει να βρίσκονται πάντα.
- Εκπαιδεύστε το διευθυντή με ένα πλάνο που βασίζεται σε πραγματικά μέτρα. Από τη στιγμή που οι μετρήσεις έχουν καθιερωθεί, ο προπονητής μπορεί τώρα να μετρήσει με την πάροδο του χρόνου (ανά λεπτό, ανά ημέρα, ανά εβδομάδα, ανά μήνα…) τη βελτίωση ή την επιδείνωση της κατάστασης του διευθυντή. Αυτό επιτυγχάνεται με τη μορφή γραφικού, όπου στον έναν άξονα έχουμε τα αποτελέσματα και στον άλλο το χρόνο. Ο χρόνος που χρειάζεται, εξαρτάται από το πόσο γρήγορα μια κατάσταση επηρεάζει σημαντικά το διευθυντή και το κατά πόσο ευέλικτος είναι. Τόσο ο προπονητής όσο κι ο διευθυντής θα βασίσουν το σχέδιό τους για την επόμενη περίοδο σε στατιστικές και γραφικά. Όταν μια κατάσταση βελτιώνεται, ο προπονητής δε θα αλλάζει τίποτα σε πρώτη φάση. Αν η κατάσταση επιδεινωθεί λίγο, ο προπονητής θα πιέσει ευγενικά το διευθυντή για να την βελτιώσει άμεσα. Αν η κατάσταση επιδεινωθεί περισσότερο, ο προπονητής αρχικά δεν αλλάζει τίποτα.
- Προπονήστε το διευθυντή με τα σωστά συναισθήματα. Τα συναισθήματα και τα κίνητρα προέρχονται από τη λατινική λέξη ‘movere’ η οποία σημαίνει ‘να προχωρήσουμε’. Όταν ένας προπονητής μιλά για τα κίνητρα εννοεί τη βοήθεια που θέλει να προσφέρει έτσι ώστε το άτομο να κινητοποιηθεί. Η ιστορία έχει αποδείξει ότι η δουλεία, η τιμωρία, ο πόνος, ο φόβος, η χειραγώγηση, τα ναρκωτικά κι η ύπνωση δε διαρκούν πολύ γιατί οι άνθρωποι δεν αντέχουν και αντιδρούν. Για να κινητοποιήσεις κάποιον πρέπει να τον παρακινήσεις να δώσει ο ίδιος κίνητρο στον εαυτό του. Η κινητοποίηση κάποιου προς ένα συγκεκριμένο στόχο γίνεται μέσω της χρήσης ενός συναισθηματικού κύματος (φορέας). Οι άνθρωποι εκφράζουν συναισθήματα τα οποία εναλλάσσονται σε δευτερόλεπτα. Ο ιδανικός προπονητής θα χρησιμοποιήσει τον κατάλληλο συναισθηματικό φορέα ο οποίος θα προκαλέσει την κατανόηση στο διευθυντή. Ο προπονητής χρησιμοποιεί το σωστό συναίσθημα έτσι ώστε να μην προκαλέσει αντίδραση αλλά κινητοποίηση του διευθυντή.
- Χρησιμοποιήστε την αναγνώριση ως σωστό τρόπο επικοινωνίας. Η αναγνώριση μπορεί να είναι μια λέξη, σύμβολο ή πρόταση που εκφράζουμε σε ένα άλλο άτομο το οποίο κατανοούμε. Η συμφωνία σημαίνει ότι το άλλο άτομο όχι απλά αναγνωρίζει αλλά και συμφωνεί. Αυτές οι έννοιες είναι διαφορετικές μεταξύ τους. Σε κάποιες χώρες της Ανατολής, οι άνθρωποι δεν τολμούν να τις αναγνωρίσουν πια επειδή οι έννοιες της αναγνώρισης και της συμφωνίας συγχέονται. Κάποιος μπορεί, χωρίς να έχει συμφωνήσει, να δείχνει σημάδια αναγνώρισης σε ένα πρόσωπο και έτσι με θετικό και σωστό τρόπο να ελέγξει την επικοινωνία χωρίς να δημιουργήσει αρνητικές αντιδράσεις. Ας δούμε ένα παράδειγμα: Ένας διευθυντής εκτελεί μια εργασία που του ανατέθηκε από τον προπονητή του. Εκείνος αντιδρά με αρνητικά συναισθήματα. Ο προπονητής αυτομάτως θα πρέπει να ξέρει πώς να αναγνωρίσει στο άτομο το σωστό συναίσθημα έτσι ώστε η ανθρώπινη αρνητική αντίδραση να εξαφανιστεί. Ένας προπονητής ο οποίος δε γνωρίζει αυτόν τον τρόπο, θα αντιδράσει κι εκείνος αρνητικά κι έτσι δεν θα υπάρξει ομαλή εξέλιξη κι ούτε επίτευξη στόχων.
Ο ιδανικός προπονητής αγαπά τους ανθρώπους, αγαπά να τους βοηθά, τους κατανοεί, βρίσκει το καλό σε αυτούς και χρησιμοποιεί τα σωστά βήματα για να βοηθά, να κινητοποιεί και να δίνει κίνητρα για ανάπτυξη και ευημερία.
Επιτυχία σε όλους τους αναγνώστες που επιθυμούν να γίνουν προπονητές διευθυντικών στελεχών.
